TREN GELTOKIA

Trenbide zaharra bide berde bihurtua, mendi-ibiliak eta bizikletaz ibiltzeko aproposa, turismo-egoitza eta ekitaldi-gelak dituena.

Ibilbidearen 36,6. kilometroan kokatua, geltoki honetan, eraikinaren diseinua errepikatzen zen, horrez gain, nasa estaltzen zuen markesina bat ere bazen. Kantina bat jarri zen bagajeen sailean, eta sal- mahaiak bi helburuetarako balio zuen. Biltegirako beste eraikin bat zuen. Beste nasa bat zegoen bi trenbideen artean. Geltokia Iruñetik Plazaolara, Andoainera eta Lasartera zihoan trenbidearen oinean zegoen. Trenbide estua zen, Iruñea eta Donostia (Gipuzkoa) lotzen zituena, Euskal Autonomia Erkidegoan (Espainia). Plazaola eta Tren Txiki izenez ezaguna, meatze-trenbide gisa jaio zen, Plazaola eta Andoain inguruko burdin-meategien artean, eta Pasaiako porturantz eramaten zituzten kargak, Leizaran ibaiaren harana zeharkatuz. Sociedad Minera Guipuzcoana elkarteko kidea izan zen. Konpainia XX. mendearen hasieran hasi zen eraikitzen eta bidaiarientzako zerbitzua zabaldu zuen. 1953ko uholdean kalte larriak jasan ondoren, ez zuen berriro zerbitzurik eman. 1958ko irailean bidea eraisteko baimena eman zen eta bertan behera geratu zen. 1989an, Lekunberriko Udalak bideragarritasun-azterketa bat onartu eta egin zuen, trenbide zaharraren bidea berreskuratzeko eta natur bidea bihurtzeko. 1991n Nafarroako Gobernuko Industria, Merkataritza eta Turismo Departamentuak, Plazaolako trenbide zaharraren trazadura onura publikokoa eta interes sozialekoa zela adierazi zuen, eta bi urte geroago Lekunberritik Nafarroak Gipuzkoarekin duen mugarainoko zatia berreskuratzeko proiektua egin zen; bai eta Lekunberri, Leitza eta Plazaolako geltokiak berreskuratzeko proiektua ere. Plazaolaren hastapenetan, lineak merkantzien garraioa baino ez zuen aurreikusten, mineralena bereziki. Laster gehitu zitzaion merkantzia-zerbitzuari bidaiarien garraioa eta paketeria, eta horretarako beharrezko material mugikorra erosi zen. Baimen egokiaren ondoren, 1904ko irailaren 5ean, konpainiak bi ardatzeko lau auto erosi zituen, bi sailetan banatzen zirenak: bat bidaiarientzako bigarren mailako 18 plazakoa eta beste pakete furgoi bat eta tren buruaren departamendua. Gaur egun, Plazaola Partzuergo Turistikoaren egoitza ofiziala da. Gainera, eraikinak taldeentzat, enpresentzat eta abarrentzat alokatu daitezkeen bi areto ditu.